Türkiye'de ev alımı çoğu zaman bir haftada biter; Amerika'da süreç 30 ile 60 gün sürer ve dört ayrı profesyonel devrededir. Bu uzunluk bürokrasi değil, koruma. Farkın nereden geldiğini bilmek süreci anlaşılır kılıyor.
Noter yok, title company var
Türkiye'de tapu işlemi noterde ve tapu müdürlüğünde tamamlanıyor. Burada o rolü title company üstleniyor ve yaptığı iş imza almaktan ibaret değil.
Title company evin geçmişini araştırıyor: üzerinde haciz var mı, ödenmemiş vergi borcu kalmış mı, mirasla ilgili bir iddia var mı, sınır anlaşmazlığı geçmiş mi.
Sonuçta title insurance denen bir sigorta devreye giriyor. Kapanıştan sonra ortaya çıkan bir mülkiyet sorununda sizi koruyan şey bu. Türkiye'de bu araştırmayı sistemli yapan bir taraf genelde yok.
Inspection: evi uzman inceliyor
Türkiye'de evi gezer, beğenir, alırsınız. Burada bağımsız bir inspector geliyor, evi birkaç saat inceliyor ve onlarca sayfalık rapor veriyor.
Rapor şunları söylüyor: çatı kaç yaşında ve ne durumda, klima ve ısıtma sistemi ne kadar ömür bırakmış, temelde hareket işareti var mı, elektrik panosu güvenli mi, su tesisatında kaçak izi var mı.
Bu incelemenin bedeli, ortaya çıkarabileceği sorunun yanında küçük kalıyor. Asıl değeri de şu: option period içinde yapıldığında hâlâ vazgeçme ya da pazarlık etme hakkınız var.
Peşinat ve faiz: en büyük iki fark
Türkiye'de ev almak için paranın büyük kısmının elinizde olması gerekiyor. Burada kredi sistemi bunun üzerine kurulu değil; bazı kredi türlerinde peşinat oranı yüzde 3,5'e kadar inebiliyor.
İkinci fark daha da belirleyici: otuz yıl sabit faiz. Bugün imzaladığınız oran kredi boyunca değişmiyor. Türkiye'deki oynak faiz ortamından gelen biri için bunun anlamını kavramak zaman alıyor.
Enflasyon artarken, kiralar yükselirken sizin aylık kredi taksitiniz aynı kalıyor. Uzun vadede bu, ev sahipliğinin en güçlü tarafı.
Madalyonun diğer yüzü: Texas'ta vergi
Texas'ta eyalet gelir vergisi yok; bu gerçek bir avantaj. Buna karşılık emlak vergisi ülkenin yüksek olduğu yerler arasında.
Emlak vergisi tek bir kurumun oranı değil; county, şehir, okul bölgesi ve varsa MUD gibi birimlerin oranlarının toplamı. Aynı şehirde iki mahalle arasında ciddi fark çıkabiliyor.