Teklifiniz kabul edildiğinde yatırdığınız depozitoya earnest money deniyor. Türkiye'deki kaparodan en önemli farkı, paranın satıcıya değil tarafsız bir hesaba gitmesi. Bu ders paranın nereye gittiğini, ne zaman geri geldiğini ve hangi durumda gittiğini anlatıyor.
Para satıcıya gitmiyor
Earnest money bir ciddiyet göstergesi: "bu evi gerçekten almak istiyorum, sözleşmeye bağlı kalacağım" demenin parasal karşılığı. Tutarı piyasaya ve evin fiyatına göre değişiyor; genel olarak satış fiyatının yüzde biri civarında bir rakam konuşuluyor.
En kritik ayrıntı şu: bu para satıcının cebine gitmiyor. Title company'nin escrow hesabına yatırılıyor; yani işlemin iki tarafına da ait olmayan, tarafsız bir üçüncü tarafın tuttuğu hesaba.
Kapanışta bu para kaybolmuyor; ödeyeceğiniz tutardan düşülüyor. Yani size geri ödenen bir para değil, baştan yatırdığınız bir ön ödeme.
Hangi durumlarda geri alırsınız?
Option period içinde vazgeçerseniz earnest money iade ediliyor. O süre tam olarak bunun için var: inceleme yaptırıp fikir değiştirme hakkı. Bu durumda yalnızca option fee gidiyor.
Kredi şartı (financing contingency) sözleşmede varsa ve krediniz reddedilirse iade ediliyor. Bu şartın sözleşmede yazılı olması gerekiyor; sözlü mutabakat bir şey ifade etmiyor.
Appraisal, yani bankanın değerleme raporu, teklif fiyatınızın altında gelirse ve sözleşmede buna dair bir şart varsa yine iade ediliyor.
Satıcı sözleşmeyi bozarsa da para size dönüyor. Bu durum daha az karşılaşılan ama olan bir senaryo.
Hangi durumda gider?
Option period doldu, incelemeler temiz çıktı, krediniz onaylandı ve siz yine de "vazgeçtim" dediniz. İşte bu durumda earnest money satıcıya kalabiliyor.
Bunu bir ceza gibi değil, verdiğiniz sözün karşılığı gibi düşünün. Satıcı sizin için evi piyasadan çekti, başka alıcıları geri çevirdi, kendi planını sizin takviminize göre kurdu.
Pratik sonucu şu: tereddütlerinizi option period bitmeden çözün. O süre, "acaba" demek için tanınmış zamandır; sonrası taahhüttür.
Türkiye'deki kaparodan farkı
Türkiye'de kapora genellikle doğrudan satıcıya veriliyor. Satıcı vazgeçerse iki katını ödemesi gerektiği söylenir; pratikte bu çoğu zaman mahkeme yolu demek.